Urlop macierzyński - co warto o nim wiedzieć?

Urlop macierzyński w wymiarze 20 tygodni (przy urodzeniu 1 dziecka) przysługuje, każdej kobiecie zatrudnionej na etat lub prowadzącej działalność gospodarczą. Jest to urlop obowiązkowy i trzeba go wykorzystać w całości. Istnieje jednak możliwość, by mama wróciła do pracy wcześniej, bo już po upływie 14 tygodni, ale pod warunkiem, że tata dziecka (zatrudniony na umowę o pracę) wykorzysta pozostałe 6 tygodni. Jeżeli ojciec dziecka decyduje się na przejęcie urlopu macierzyńskiego, wówczas obydwoje muszą złożyć pisemny wniosek do pracodawcy - mama w terminie nie krótszym niż 7 dni przed podjęciem pracy, a tata w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego.

Część urlopu macierzyńskiego tj. maksymalnie 6 tygodni kobieta może wykorzystać jeszcze przed porodem.

Wymiar urlopu macierzyńskiego jest zależny od ilości urodzonych dzieci:

1 dziecko- 20 tygodni

2 dzieci - 31 tygodni

3 dzieci - 33 tygodnie

4 dzieci - 35 tygodni

5 i więcej dzieci - 37 tygodni.

 

Urlop rodzicielski należy wykorzystać po urlopie macierzyńskim. Jego wymiar jest niezależny od ilości urodzonych dzieci i wynosi 32 tygodnie. Okres urlopu rodzicielskiego, rodzice dziecka mogą podzielić na nie więcej niż 3 części, z których na przemian będą korzystać. Aby urlop rodzicielski nie przepadł, jedno z rodziców musi wykorzystać jego część bezpośrednio po urlopie macierzyńskim i ta pierwsza część urlopu musi trwać minimum 6 tygodni. Każda następna część nie może być krótsza niż 8 tygodni.

Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu rodzicielskiego, a wniosek o jego udzielenie pracownik powinien złożyć nie później niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.

Urlop macierzyński i rodzicielski to urlopy płatne, rodzic wykorzystujący go otrzymuje tzw. zasiłek macierzyński. Jego wysokość jest uzależniona od wnioskowania o urlop. Jeżeli rodzic wnioskuje o oba urlopy, czyli macierzyński i rodzicielski w terminie do 21 dni od porodu, to przez 52 tygodnie zasiłek macierzyński będzie wynosić 80% podstawy wynagrodzenia miesięcznego. Jeśli rodzic najpierw składa wniosek o urlop macierzyński - otrzymuje 100% wynagrodzenia, a następnie rodzicielski – to jest wypłacane 60% pensji.

Urlop ojcowski przysługuje każdemu tatusiowi w wymiarze 14 dni, może go wykorzystać jednorazowo lub podzielić go na 2 części, każda trwająca po 7 dni. Urlop może być wykorzystany do 24 miesiąca życia dziecka. Jest udzielany na pisemny wniosek pracownika, złożony nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z niego.

Urlop wychowawczy przysługuje rodzicowi, który przez okres co najmniej 6 miesięcy był zatrudniony na umowę o pracę (wlicza się umowy o pracę u wcześniejszych pracodawców). Wymiar urlopu wynosi do 36 miesięcy, maksymalny wiek do jakiego może być wykorzystany - do 6 roku życia dziecka. Pracodawca nie może odmówić jego udzielenia. Wniosek pisemny należy złożyć do 21 dni przed jego rozpoczęciem i można go podzielić na maksymalnie 5 części. Z urlopu można zrezygnować wcześniej niż rodzic wpisał we wniosku. Podanie z rezygnacją należy złożyć na 30 dni przed przystąpieniem do pracy.

Urlop wychowawczy jest okresem bezpłatnym. Wyjątek stanowią rodzice, którzy korzystają z zasiłku rodzinnego i ich dochód nie przekracza 674 zł na członka rodziny, wówczas rodzina otrzymuje dodatek w wysokości 400 zł przez okres maksymalny - do 24 miesięcy.


Agnieszka Popławska-Topor

położna z Centrum Medycznego CMP